Logische niveaus.

Model van de Logische Niveaus (Dilts/Bateson)

Het model van de logische niveaus van Dilts en Bateson helpt om het denken, leren, veranderen, communiceren en functioneren vanuit verschillende perspectieven te begrijpen.

Het model van de logische niveaus kan als krachtig instrument worden ingezet voor analyse en ontwikkeling/verandering van personen, teams en organisaties. Bovendien zijn de logische niveaus een hulpmiddel om stap voor stap dichter bij het ontdekken van missie te komen. Als je vaardigheden en gedrag congruent zijn met wat je op het hoogste niveau nastreeft, dan zullen alle niveaus samenwerken en elkaar ondersteunen.In dat geval spreken we van alignment.

Het model van de logische niveaus is ontwikkeld door NLP Coach Robert Dilts; gebaseerd op eerder werk van antropoloog Gregory Bateson (Steps to an Ecology of Mind). In het model van Bateson zitten ideeen van Maslov, Senge en Covey verwerkt.

Het model gaat er van uit dat er 6 logische niveaus zijn waarop mensen denken, leren, veranderen, communiceren en functioneren.  Ieder mens handelt en denkt – bewust of onbewust – op alle zes niveaus tegelijkertijd.

De 6 niveaus zijn als volgt hiërarchisch gerangschikt:

6. Missie: Doel: wat betekent het, waarvoor, en voor wie? Wat draagt het bij aan de wereld?

5. Identiteit:Gevoel van onszelf: wie ben ik? Identiteit en rol.

4. Overtuigingen en waarden:Wat geloof ik: bekrachtiging, motivatie en toestemming. Waarom? Dit is veelal het niveau waar duurzame verandering het beste kan worden ingestoken. Overtuigingen en waarden zijn de drijfveren die energie leveren om in beweging te komen (intrinsieke motivatie). Of juist niet (belemmerende overtuigingen); de menselijke aard is geprogrammeerd op het vermijden van pijnlijke situaties.

3. Vaardigheden:Wat kan ik? Hoe? (Kernkwaliteiten en vaardigheden, capaciteiten, talenten en emoties).

2. Gedrag: Specifieke handelingen of acties: wat (doe je)? Het niveau van de output: zichtbaar en meetbaar.

1.  Omgeving: Context: externe mogelijkheden of beperkingen. Waar, wanneer en met wie gebeurt iets? Concrete waarnemingen: resultaten en effecten. Als we doelen stellen zullen we rekening moeten houden met de context (grenzen in plaats en tijd).

Het niveau waarop een persoon zich bevindt; is bepalend voor zijn mogelijkheden om te ontwikkelen of veranderen. Waarbij:

  • Een verandering van dingen op een hoger niveau onvermijdelijk leidt tot veranderingen van dingen op onderliggende
  • Het veranderen van dingen op een lager niveau mogelijk is, maar dit niet automatisch effect heeft op een hogere niveau.
  • Het antwoord op een vraag op het ene niveau, vaak te vinden is op een hoger niveau.
  • Lagere niveaus makkelijker te veranderen zijn dan hogere niveaus.
  • De niveaus elkaar wederzijds beinvloeden;
  • Hoe hoger het niveau, des te groter de invloed op de lagere niveaus.

Wat kun je er mee?

Het model van de logische niveaus kan als krachtig instrument worden ingezet voor analyse en ontwikkeling/verandering van personen, teams en organisaties:

  • Creëren van inzicht(en) door de situatie vanuit een hoger niveau te bekijken;
  • Verandering inzetten in de richting van een “meer gewenste situatie”: door veranderingen op een hoger niveau aan te brengen (of op meerdere niveaus);
  • Alignment: zorgen dat alle niveaus “in lijn zijn”; op elkaar afgestemd en elkaar versterken. Als niveaus gelijk zijn; is er ook sprake van congruentie (gedachten, gevoelens en gedrag/woorden);
  • Ontwikkelen, concretiseren en beoordelen van doelen, visie en missie.

Hoe kun je ontdekken op welk niveau iets zich afspeelt?
De logische niveaus zijn te ontdekken in taal. Door middel van gerichte vraagstelling kun je ontdekken op welk niveau eea zich afspeelt. Bij elk niveau horen dan ook specifieke vragen.

Alignment

Bij het ontwikkelen van personen, teams, leiderschap en organisaties gaan onze coaches en trainers gericht werken aan alignment. Vaardigheden en gedrag (in de gekozen omgeving) zijn congruent met wat op de hoogste niveaus wordt nagestreefd. Alle niveaus versterken elkaar en dragen daarbij ook bij aan de missie.

Alignment is noodzakelijk:

  • Zorgt ervoor dat we doelgericht voortgang boeken op onze (hogere-) doelen (missie); individueel, als team en als organisatie;
  • Voor het voorkomen en oplossen van interne persoonlijke conflicten (die kunnen leiden tot stagnatie, stress, burn-out en bore-out);
  • Voor team alignment: voorkomen en oplossen van bottlenecks en conflicten binnen teams.

Toepassingen van de logische niveaus:

  • Analyseren: informatie verzamelen op alle niveaus (daarmee kun je ook het wereldbeeld vergroten).
  • Conflicten oplossen en onderhandelen (waar zijn we het wel over eens).
  • Innerlijke conflicten oplossen. Bijvoorbeeld op het niveau van belemmerende overtuigingen.
  • Motiveren en beïnvloeden (refereren naar hogere niveaus).
  • Rapport maken (aansluiten op het logisch niveau waar de ander op communiceert).

Lees ook: